RODZAJE TABEL DEKOMPRESYJNYCH

Rys historyczny.

Nurkowanie jest tak stare jak samo pływanie. Wykopaliska dotyczące nurkowania sięgają okresu 4 500 lat p.n.e. Wraz z rozwojem nauki i techniki rosły aspiracje zgłębienia „błękitnego kontynentu”, który zajmuje ¾ naszego globu. Rozwój kolejnych technik nurkowania pociągnął za sobą ogrom ofiar. Ginęli wynalazcy, konstruktorzy i osoby badane. Pierwsze zmiany co do sposobu wynurzania zaproponował w 1866 r. francuski lekarz A. Gal. Obserwował wypadki nagłych zgonów po wynurzaniu, krwotoki z górnych dróg oddechowych, ostrą niewydolność oddechową oraz zaburzenia neurologiczne. Zaproponował wydłużenie czasu wynurzania się w celu zabezpieczenia się przed zachorowaniem. Pod koniec XIX w. Francuski fizjolog P. Bert opracował tablice dekompresji informujące każdego nurka jak ma uniknąć choroby ciśnieniowej. W 1908 r. A. E. Boycott, G.C.C. Damant i J. S. Haldane opracowali zasady nurkowania i tabele dekompresji. Określały one czas i sposób wynurzania nurka dla nurkowań do głębokości 62 m. Pierwsze Polskie Tabele Nurkowań opracowali w 1954 r. prof. W. Bogusławski, prof. A. Dalatkowski, dr S. Wiczyk oraz dr A. Hajel.

Tabela dekompresyjna – tabelaryczne zestawienie schematów wynurzania nurka.

Przystanek dekompresyjny – wyznaczona głębokość na której nurek musi się zatrzymać podczas wynurzania na określony w tabeli dekompresyjnej czas w celu eliminacji części gazu obojętnego z organizmu.

Rodzaje tabel dekompresyjnych.

Każda tabela dekompresyjna podaje następujące dane:

- głębokość liczoną w metrach lub w stopach morskiej wody (jest to maksymalna głębokość osiągnięta podczas nurkowania),

- czas nurkowania w min. liczony od momentu rozpoczęcia zanurzania do momentu rozpoczęcia wynurzania,

- dekompresję, czyli czas pobytu w minutach na poszczególnych przystankach dekompresyjnych,

- literowy lub liczbowy współczynnik powtórzeniowy określający ilość zalegającego azotu w organizmie nurka po nurkowaniu,

- przerwę na powierzchni w godz. i min. pomiędzy zakończeniem jednego a rozpoczęciem następnego nurkowania,

- głębokość w m lub stopach nurkowania powtórzeniowego,

- czas dodatkowe w min. jaki należy dodać dla planowanego czasu nurkowania powtórzeniowego aby uwzględnić obecność azotu w organizmie zalegającego po poprzednim nurkowaniu,

- prędkość wynurzania w m/min,

W zależności od typu nurkowań (standard, sport, professional) jak i kraju powstały różne tabele dekompresyjne z różnym czasem wynurzania się. 1908 r. J. S. Haldane 7 – 8 m/min.

1953 r. W. Bogusławski 6 - 8 m/min.

1956 r. US NAVY 18 m/min.

1957 r. R.D. Workmann 18 m/min.

1968 r. H. V. Hempleman 15 m/min.

1966 r. do 1976 r. B. A. Hills 12 m/min.

1975 r. A.A. Buhlmann 10 m/min.

1996 r. US NAVY doprowadziła do ogólnoświatowego na temat prędkości wynurzania się: 9 m/min. Najbardziej rozpowszechnione tabele dekompresyjne w dzisiejszych latach to : Buhlmanna / Hahna, US NAVY, Commex’u, Padi.

Fot.1 Tabela Buhlmanna / Hahna

Fot 2. Tabela Buhlmanna / Hahna (druga strona)

Zalety i wady poszczególnych tabel dekompresyjnych.

Wyżej wymienione tabele różnią się między sobą:

- czasem wynurzania się,

- czasem dekompresji na poszczególnych przystankach,

- różnym czasem pobytu na danej głębokości bez dekompresji, tzw. bezpiecznego nurkowania,

- różnym współczynnikiem pamięci tkankowej,

- różnicą metrów nad poziomem morza,

- różnicą w czasie powtórnego nurkowania,

- czasem aklimatyzacji i przelotów samolotem.

Czym różnice w czasie nurkowania, głębokości są mniejsze, tym tabela bardziej odzwierciedla nasze nurkowanie. Tabele te są uważane za bezpieczne, gdyż cały proces wysycenia organizmu gazami jest dokładniejszy. Sporą różnicę czasów tabelowych mamy w nurkowaniu powtórzeniowym. Tabela US NAVY, każde nurkowanie rozpoczynające się przed upływem 12 godzin od zakończenia poprzedniego nurkowania nazywane jest nurkowaniem powtórzeniowym. Francuska tabela firmy Comex np.: nie uwzględnia powtórnego nurkowania przed upływem 30 min. Wybierając daną tabelę musimy pamiętać o tym, w jakich wodach będziemy nurkowali. Nasze wody zaliczane są do wód zimnych i o tym musimy pamiętać. Musimy także pamiętać o sytuacjach awaryjnych i czy dana tabela uwzględnia takie sytuacje. Dobieranie odpowiednich tabel co do wysokości akwenu nad poziomem morza lub stosowanie przeliczników, gdy nurkujemy w jeziorach górskich pozwoli nam odbyć prawidłową dekompresję.

gdzie:

H_z – głębokość zastępcza w [m]

P_H – ciśnienie atmosferyczne na poziomie jeziora w [mm Hg]

H – rzeczywista głębokośc nurkowania w [m]

Tabele, a współczesna elektronika.

W dzisiejszych czasach bardzo rozpowszechnione są komputery nurkowe różnych firm. Mają myśleć za nurka i informować go o wszystkim, co ma zrobić. Niestety urazowość ludzi posługujących się komputerami nurkowymi jest znacznie większa niż ludzi posługujących się tabelami dekompresyjnymi. Dr medycyny J. Krzyżak w książce „Medycyna dla nurków” wyd. Poznań 1998 jednoznacznie stwierdza, że komputery nurkowe nie były bezpieczne podczas kolejnego nurkowania, a całkowicie niebezpieczne podczas trzeciego nurkowania. Zmniejszały, lub w cale nie wykazywały czasu pobytu na dekompresji. Podstawowym zarzutem było nie uwzględnienie przez komputer nurkowy powstawania pęcherzyków podczas wynurzania. Wielkość pęcherzyków powyżej 5 mikronów prowadzi do różnych zatorów.

Podsumowanie.

Tabele dekompresyjne to elementarz płetwonurka. Każdy płetwonurek powinien je dobrze znać. Pamiętać o reżimach dekompresji i postępowaniu w przypadku wynurzania awaryjnego. Dobierając daną tabelę dekompresyjną musimy pamiętać w jakich wodach będziemy nurkowali. W odróżnieniu od komputerów tabele dekompresyjne niejako zmuszają nas do bardziej planowanych nurkowań i określonego zachowania się pod wodą.