HIPOTERMIA - wychłodzenie organizmu

Hipotermia jest skutkiem działania zimnego powietrza lub wody na organizm ludzki. W wyniku ogólnego obniżenia temperatury ciała następuje obniżenie efektywności działania, co zwiększa ryzyko wypadku. W ekstremalnym przypadku może nastąpić śmierć w następstwie zbyt niskiej temperatury mózgu i serca. Wychłodzenie spowodowane jest zbyt szybkim ochładzaniem organizmu w stosunku do jego zdolności wytwarzania ciepła.

 

OBJAWY

·        Podstawowym, wczesnym objawem wychłodzenia są dreszcze.

·        Pierwsze skutki wychłodzenia to stopniowe osłabienie całego ciała.

·        Jeżeli dreszcze ustają, to sytuacja jest już bardzo poważna.

·        Utrata siły w tych częściach ciała, które są bezpośrednio wystawione na działanie wody i zimnego, mokrego powietrza, np. w rękach.

·        Osłabienie przechodzi w zdrętwienie, któremu mogą towarzyszyć skurcze.

Większość fizycznych symptomów zależy od indywidualnej odporności człowieka i może być niezależna od temperatury ciała ludzkiego. Ogólnie, gdy temperatura ciała spada objawy nasilają się.

 

Wyróżnia się cztery stopnie wychłodzenia.

Łagodne objawy (36-35 stopni Celsjusza)

·        Drżenie, zimne ręce i stopy

·        Osoba wciąż jest w stanie sobie pomóc

·        Ból z zimna

 

Umiarkowane objawy; (35-30 stopni Celsjusza)

·        Objawy takie same jak powyżej

·        Niepokój, utrata poczucia czasu i zachowania energii

 

Ostre objawy (30-28 stopni Celsjusza)

·        Zmniejszenie drżenia lub jego ustanie

·        Postępująca utrata świadomości, niepokój, nienormalne zachowanie

·        Poszkodowany przypomina pijanego; bardzo niezgrabne zachowanie, bełkot, może nie pozwolić sobie pomóc

·        Osoba nie jest w stanie sobie pomóc

·        Ofiara w średnim lub złym stanie

·        Wzrastająca sztywność mięśni

Krytyczne objawy (30-28 stopni Celsjusza)

·        Utrata świadomości, stan ogólny może przypominać śmierć

·        Nikłe lub niewyczuwalne oddychanie

·        Puls wolny i słaby lub niewyczuwalny

·        Zanika reakcja źrenic na światło, co jest spowodowane niedotlenieniem mózgu

·        Zimna skóra, może przyjąć sino-zielony kolor

·        Jeżeli temperatura ciała spadnie do 24C, najczęściej następuje śmierć.

Hipotermia wpływa poza tym na zdolność właściwej oceny sytuacji. Łatwo przeoczyć moment, kiedy tracimy orientację.

Podczas pływania w zimnej wodzie trzeba szczególnie uważnie obserwować całą grupę.
Jeżeli hipotermia postępuje dalej dezorientacja przechodzi w zobojętnienie, które jest szczególnie niebezpieczne, ponieważ ofiara przestaje interesować się własnym losem.
Woda przewodzi ciepło znacznie lepiej i ochładza organizm 20 razy szybciej niż powietrze. 

Przeciętny czas przeżycia

 

Temperatura wody	Skafander mokry	Inne ubranie
+15C	4h	2h
+10C	2h	1h
+5C	1h	30 min.
-1C	30 min.	15 min.

 

Dla naszych potrzeb w zupełności wystarczy zapamiętać, że osoba nie ubrana w specjalny kombinezon może przeżyć w wodzie o temperaturze poniżej 10C tyle minut, ile wynosi temperatura wody: np. 4 minuty w wodzie o temperaturze 4C.

Niska temperatura powietrza w połączeniu z siłą wiatru przyczynia się do wychłodzenia organizmu w trakcie zakładania i rozbierania się z mokrej pianki. Na wietrze występuje tzw. ,,windchill'', który polega na przyspieszonym parowaniu skóry, co ochładza organizm.

Wiatr wpływa na odczuwanie temperatury powietrza ,,obniżając" subiektywne odczucia:

·        wiatr o sile 3 stopnie Beauforta daje ten sam efekt, co obniżenie temperatury o 5-10C,

·        natomiast wiatr o sile ponad 7 stopni Beauforta daje ten sam efekt, co temperatura niższa o nawet 20C przy bezwietrznej pogodzie.

 

 

PIERWSZA POMOC

 

We wszystkich przypadkach należy przenieść poszkodowanego do suchych, przewiewnych i ciepłych warunków. Traktować delikatnie, zdjąć przemoczone ubranie. Łagodnie ogrzewać plecy, szyję, głowę - można użyć butelek z ciepłą wodą, ciepłych suchych ręczników. Przykryć poszkodowanego śpiworem lub kocami, odizolować od zimnego - włączając również szyję i głowę.

 

Pomoc przy łagodnych objawach

 

·        Główny cel to zapobieżenie postępowania strat ciepła i pozwolenie ciału na samodzielne ogrzanie

·        Dać ciepłe, słodkie napoje - nie podawaj alkoholu

·        Podać źródło ciepła by ustabilizować temperaturę i/lub

·        Ćwiczyć by się rozgrzać

·        Trzymać ofiarę w cieple przez kilka godzin

Pomoc przy umiarkowanych objawach

 

·        Pomoc taka sama jak powyżej

·        Podać ciepły płyn do picia jedynie gdy poszkodowany jest w peni przytomny i jest w stanie bez przeszkód go wypić - w żadnym wypadku nie podawać alkoholu

·        Jeżeli to możliwe - zaprowadzić ofiarę do lekarza

Pomoc przy ostrych objawach

 

·        Wezwać pomoc medyczną tak szybko jak tylko to możliwe

·        Nie należy drażnić ofiary- szorstkie postępowanie może spowodować zatrzymanie akcji serca

·        Nie podawać żadnego jedzenia ani picia

·        Obserwować, czy ofiara nie wymiotuje

·        Ignorować prośby typu "Zostawcie mnie w spokoju, nic mi nie jest" - ofiara jest w poważnych kłopotach, kontynuować obserwację.

·        Położyć ofiarę i pilnować aby się nie poruszała,

·        Przyłożyć zewnętrzne, łagodne źródła ciepła do głowy, pleców, szyi i ud Nie dopuścić do opadnięcia temperatury lecz unikać gwałtownego ogrzewania

 

Pomoc przy krytycznych objawach

 

·        Wezwać niezbędną pomoc medyczną wszelkimi środkami - potrzebna hospitalizacja ofiary

·        Zawsze zakładać, że ofiarę można uratować - puls jest bardzo trudny do wyczucia

·        Otoczyć ofiarę bardzo troskliwą opieką

·        Kontrolować czynności życiowe przez co najmniej dwie pełne minuty

·        Ustabilizować temperaturę dostępnymi źródłami ciepła

·        Przy braku pulsu i oddechu przez jedną lub dwie minuty  niezwłocznie rozpocząć masaż serca i sztuczne oddychanie

Ostrzeżenie

 

·        Pierwsza pomoc w umiarkowanych i krytycznych przypadkach to przede wszystkim ogrzanie by ustabilizować temperaturę. Gwałtowne ogrzewanie, takie jak gorąca kąpiel lub prysznic może być fatalne w skutkach. W najlepszym przypadku może spowodować komplikacje. Należy pozwolić ciału na powolne, samoistne ogrzanie się.

·        Temperatura ciała podczas ogrzewania zmienia się wolniej niż temperatura skóry. Chronić ofiarę przez dłuższy okres aż do pełnego odzyskania sił lub przyjazdu pomocy medycznej. Potrzeba wielu godzin by temperatura ciała wróciła do normy.

·        Należy przyjąć, że hipotermia jest obecna we wszystkich sytuacjach, gdy ofiara znajduje się w wodzie więcej niż 10-15 minut.

·        Ofiary mogą również być w stanie bliskim utonięciu - mogą potrzebować tlenu

·        W przypadku pomocy z helikoptera, chronić ofiarę - zwłaszcza głowę - od podmuchu wiatru z wirnika

 

Opracował:

Instruktor CMAS** - PZPn

Marcin Konowalski